de toonbank

een bijdrage van Emma Devillé voor Festival 20·21

Op 5 oktober speelt het nieuwe Bowmore Quartet zijn debuutconcert. Dat gebeurt in Leuven, tijdens Festival 20·21. De titel van het concert is Bow More, Bow More! en het programma is volledig Belgisch. Al is dat maar één aspect van de toekomstplannen van het nieuwe ensemble.

Een kleine twee jaar geleden vroeg altviolist Tony Nys aan violist Pieter Jansen om samen een nieuw strijkkwartet op te richten met een focus op hedendaags repertoire. Dit najaar geeft het Bowmore Quartet zijn eerste concerten. Naast Nys en Jansen maken ook violiste Veronique De Raedemaeker en cellist Francis Mourey deel uit van het ensemble. Het officiële debuutconcert vindt plaats op 5 oktober, op Festival 20·21 in Leuven. Later dit seizoen zijn ze ook te gast in Muziekcentrum De Bijloke in Gent en op Ars Musica in Brussel.

Een eerste concertprogramma kiezen

Hoe dit nieuwe ensemble zich tijdens die eerste concerten zou presenteren, was lange tijd een punt van discussie. “We hebben daar lang over nagedacht”, aldus Pieter Jansen. “Eigenlijk is het niet mogelijk om al onze ambities in één concert te bundelen. Daarom hebben we ze nu gespreid over verschillende concerten. In Gent spelen we kwartetten van drie onbetwiste grootmeesters: Xenakis, Ligeti en Nono. Tijdens Ars Musica brengen we een creatie van de Belgische componist David Achenberg, en in Leuven zoomen we dus in op recent Belgisch strijkkwartetrepertoire.”

“Een werk dat we op ons eerste concert sowieso wilden spelen is het tweede strijkkwartet Bowmore van Luc Brewaeys – de titel waarnaar we ons kwartet uiteindelijk ook vernoemd hebben. Ik ben zelf echt een ongelooflijke Brewaeys-fan en vind Bowmore zonder meer een geniaal werk”. Verder klinkt ook Summer Dreams van Philippe Boesmans: “Boesmans is een heel grote naam in de operawereld – hij heeft acht opera’s geschreven voor de Munt in Brussel – maar zijn kamermuziek is onderbelicht. Summer Dreams uit 1994 is een magnifiek werk dat echt veel te weinig gespeeld wordt.” Tot slot klinkt in Leuven ook Come Fiume Incessante van Annelies Van Parys, een stuk dat ze in 2016 schreef ter nagedachtenis van haar compositiedocent Brewaeys. In dat werk heeft ze onder andere de creatieve rusteloosheid van haar leermeester willen uitdrukken.

Dat een ensemble meteen geboekt wordt in belangrijke huizen voor klassieke muziek, zonder ooit één noot voor publiek te hebben gespeeld, is uitzonderlijk. Jansen ziet daarvoor meerdere redenen “Als afzonderlijke musici hebben wij intussen een zekere reputatie opgebouwd die de organisatoren blijkbaar vertrouwen geeft; dat is natuurlijk heel fijn. Maar het toont vooral ook aan dat er echt plaats is voor een strijkkwartet dat zich toespitst op recent repertoire.”

’Deuxièmes’

Creaties zullen sowieso een belangrijke plaats krijgen in het artistieke profiel van Bowmore Quartet, maar “deuxièmes zijn minstens even belangrijk” zegt Jansen. “Heel vaak worden werken gecreëerd en verdwijnen ze daarna in de kast, waardoor ze geen eigen leven meer kunnen gaan leiden. Daarom hebben we bewust voor dit Leuvense programma gekozen. Er zit geen première bij, maar het zijn drie Belgische werken die het absoluut verdienen om vaker gespeeld te worden.”

Gevraagd naar hun toekomstig profiel blijkt meteen dat Bowmore Quartet best ambitieus is. “We willen een soort synthese maken van wat het Kronos Quartet en het Arditti Quartet doen,” zegt Jansen. “Hun profielen zijn natuurlijk heel verschillend Arditti zit meer in het register Brian Ferneyhough en Luigi Nono, terwijl Kronos meer neigt naar Steve Reich, Philip Glass, en dergelijke. Wij willen echt die twee repertoires aanboren, maar ook wat ertussen ligt.”

In het Belgische landschap zal Bowmore Quartet het enige strijkkwartet zijn dat zich zo nadrukkelijk met het hedendaagse kwartetrepertoire bezighoudt. “Voor veel kwartetten of ensembles is het juist omgekeerd: ze maken een repertoireprogramma en vullen dat dan soms aan met een hedendaags werk. Wij doen eigenlijk het tegenovergestelde.” Bowmore sluit het grote repertoire daarom ook niet uit. “Op termijn willen ze zeker ook kwartetten van Beethoven of Haydn spelen,” aldus Jansen, “maar wel alleen als dat zin heeft binnen een programma als geheel. De nieuwe muziek is dus sowieso het vertrekpunt.”

Opnames als promomateriaal

Wie op dit moment Bowmore Quartet opzoekt, vindt al enkele veelbelovende opnames die het kwartet de afgelopen maanden maakte, waaronder ook de werken van Brewaeys en Boesmans die dus in Leuven zullen klinken. De opnames worden gemaakt door Francis Mourey, de cellist van het ensemble. Ze zijn het resultaat van hun maandelijkse repetitieweek. “Een tijd lang hebben we afgesproken dat we na vier dagen repeteren een opname moesten hebben,” licht Jansen toe. “Dat dwingt ons om efficiënt te werken en om repertoire op te bouwen. Hierdoor konden we ons kwartet ook meteen aan de wereld tonen, dus dat was en is wel een heel bewuste strategie.”

De komende jaren wil het kwartet zich ook toeleggen op samenwerkingen met andere muzikanten en ensembles. Voor volgend jaar staat alvast een nieuw programma voor Festival 20·21 in de steigers. Daarin zullen DionysosNow! en Bowmore Quartet samenwerken aan een project met motetten van Orlandus Lassus, kwartetten van Giacinto Scelsi en nieuw werk van Daan Janssens.