Osama Abdulrasol – een portret
26.10.2025
een bijdrage van Maarten Boussery voor Opera Ballet Vlaanderen
Osama Abdulrasol is een muzikale duizendpoot: hij bespeelt instrumenten zoals de qanûn en de oed, maakt eigen composities en is actief als muziekproducent. Van kinds af aan had hij de microbe te pakken, maar de keuze voor een muzikale carrière lag niet voor de hand. Abdulrasol groeide op in een streng religieus gezin in Irak. In zijn familie werd heel wat muziek niet getolereerd. In het geheim begon Abdulrasol op zichzelf de taal van ritmes, melodieën en harmonieën te ontcijferen. Zonder enig instrument in de buurt te hebben, sloeg hij aan het musiceren – virtueel, in zijn hoofd. Op basis van de muziek die hij desondanks te horen kreeg, leerde hij in zijn eentje muziektheorieën te begrijpen en ging hij ermee aan de slag om zelf muziek te maken.
De ontdekkingstocht die in Abdulrasols kindertijd begon, is nooit gestopt. Zo schuimde hij de muziekwinkeltjes van Bagdad af en kwam hij op die manier voor het eerst in aanraking met jazz. Hij experimenteerde met elk instrument dat hij in handen kreeg: eerst accordeon, dan viool, oed en gitaar – het instrument waarop hij klassieke muziek, folk, rock en heavy metal leerde spelen. Nadien stortte hij zich op de klarinet en de saxofoon, tot zijn rieten op waren en hij ontdekte dat hij in Irak nergens nieuwe kon kopen. Het zou duren tot na zijn vertrek uit zijn geboorteland voor hij in aanraking kwam met de qanûn, het Midden-Oosterse instrument dat hij bijna altijd integreert in zijn composities.
Autodidact
Abdulrasols muzikale omzwervingen geven een goed inzicht in hoe hij componeert. Als autodidact werden hem nooit stijlen, regels of kaders opgelegd, waardoor hij in zijn muzikale projecten altijd out of the box werkt. Sinds zijn aankomst in België experimenteerde hij met verschillende muzikale tradities en stijlen: van jazz tot Arabische en Turkse muziek, van flamenco tot klassiek. Steeds zoekt hij hoe hij de luisteraar kan raken. Hij weet welk effect verschillende stijlen op zijn toehoorders kunnen hebben en speelt met hybride muziekvormen. Zo sloeg hij de handen in elkaar met het Brussels Jazz Orchestra, liet hij de klanken van de qanûn versmelten met strijkkwartetmuziek en werkte hij voor het album New Flemish Masters (2022) samen met onder meer DJ Grazzhoppa rond 15e-eeuwse Vlaamse polyfonie.
De versmelting van stijlen en de crossover tussen qanûn en andere muzikale tradities versterken de emoties die Abdulrasol met zijn muziek wil vatten. Daarvoor put de componist vaak inspiratie uit verhalen. In 2024 maakte hij met Griet Desutter Land van de lange lepels, een muziektheatervoorstelling waarin Arabische sprookjes met behulp van de qanûn worden verteld. Voor zijn samenwerking met het Brussels Jazz Orchestra (2022) lagen de verhalen van Sjeherazade uit Duizend-en-een-nacht aan de basis van de composities. En in de familievoorstelling Bablief? (2023) was het verhaal van de Babylonische spraakverwarring het uitgangspunt voor een partituur waarin muziektalen met elkaar in dialoog treden.
Spirituele kracht
Naast een geboren verhalenverteller is Abdulrasol een componist die met zijn muziek spirituele ervaringen oproept. Muziek speelt in de Arabische traditie een prominente rol in transcendentale meditaties. Voor het project Mystic (2013) met het Spiegel String Quartet ging hij met muziek uit het soefisme aan de slag, met Rumi Passion (2023) kwam uit de mystieke lyriek van de Perzische dichter Jalal ad-Din Rumi een immersieve performance tot stand. Abdulrasols rijke melodieën, die bol staan van de microtonaliteit en geconstrueerd worden aan de hand van Arabische toonsoorten, slaan steevast de brug met andere muzikale talen. In zijn composities valt altijd iets te vinden dat herkenbaar in de oren klinkt. De spirituele kracht van Abdulrasols klankwereld schuilt in de emotionele universaliteit en de verbinding die daaruit voortvloeit. Via muziek delen we met elkaar dat we allemaal mensen zijn, lijkt Abdulrasol te willen benadrukken.
Abdulrasols partituur voor de opera Barzakh is een synthese van hoe de componist zijn muzikale weg tot nu toe bewandeld heeft. Geprikkeld door de verhalen van de mensen in detentie verklankt hij het emotioneel bevreemdende limbo waarin ze vastzitten. De muziek die de medemakers in de gevangenis horen, krijgt een rechtstreekse vertaling in de compositie: sommigen luisteren in hun cel naar Chopin, anderen naar rapmuziek of Beyoncé. Abdulrasol combineert al die stijlen tot een universeel geheel voor zangers en kamerorkest. Hij neemt zelf met zijn qanûn plaats in de orkestbak en verrijkt daarmee de klassieke klank van het Westerse operaorkest. Abdulrasols compositie nodigt uit tot reflectie. Ze is een emotioneel antwoord op de disfunctionele realiteit van het detentiesysteem die wordt getoond in de voorstelling. Barzakh weerklinkt als een krachtige oproep tot menselijkheid – een verbindende boodschap die steeds in Abdulrasols werk doorschemert.
In het kader van deze productie organiseert Opera Ballet Vlaanderen op 3 december ook een debat rond het detentiebeleid in België. Alle info vind je hier.